Dawny Gdańsk

[Miro]

Model wieży dźwigowej w muzeum w Monachium.

Podczas uroczystości otwarcia muzeum w Monachium 7.05.1925 r. Oskar von Miller powiedział:
„My, mieszkańcy Gdańska, możemy się cieszyć i być dumni, że również mamy swój udział w tym dziele.
W tej kolekcji arcydzieł nauk przyrodniczych i techniki znajduje się wiele eksponatów z Gdańska, ale najpiękniejszym z nich jest model naszego żurawia, dumny symbol naszego miasta, nieustannie wychwalany przez naszych malarzy i poetów. Zbudowany w latach 1410-1444 jako dominujący symbol potęgi gospodarczej kwitnącego hanzeatyckiego miasta Gdańska, jest arcydziełem techniki, które twórca i dyrektor Deutsches Museum umieścił w szczególnie widocznym miejscu w dziale poświęconym budownictwu portowemu.“

Model został zbudowany w fabryce wagonów w Gdańsku pod kierownictwem inżyniera Woermanna i wykonany w skali 1:20 w stosunku do rzeczywistych rozmiarów, dzięki czemu wygląda dość imponująco. W dwóch dużych kołach napędowych dźwigu, które są najważniejszym elementem muzeum, dwóch lub trzech pracowników napędzało koła siłą mięśni, uruchamiając w ten sposób dźwig; musieli oni wspinać się na koła i podczas pracy trzymać się poręczy przymocowanych do kół napędowych. Przed modelem dźwigu znajduje się mały żaglowiec obsadzony marynarzami, służący do rozładunku, a pod samym dźwigiem stoi wóz z drabiną, który ma być załadowany przez robotników. Robotnicy są przedstawieni w charakterystycznych dla nich pozycjach roboczych
i średniowiecznych strojach, a całość ma starożytny wygląd, aby jak najlepiej odzwierciedlać rzeczywistość.

Dzięki dużym otworom w ścianie mydlanej dźwigu i tylnej ścianie szerokich wież obronnych cała konstrukcja dźwigu będzie dobrze widoczna, dzięki czemu widzowie będą mogli uzyskać techniczną wiedzę na temat działania urządzenia, które będzie sprawne i będzie można je uruchomić sztucznie za pomocą prądu silnikowego. Teraz model może nadal pełnić swoją dawną funkcję przed zwiedzającymi Niemieckie Muzeum: rozładowywać i ładować statki lub montować maszty statków.
Środki na wykonanie modelu, który podczas otwarcia wywarł duże wrażenie na wszystkich zwiedzających i spotkał się z wieloma pochwałami, zostały udostępnione przez Senat i Zgromadzenie Ludowe Wolnego Miasta Gdańska w ramach budżetu na lata 1924 i 1925.
Cześć pamięci utalentowanych mistrzów, którzy niegdyś stworzyli bramę Krantor tak, że nawet po 500 latach pokolenia mogą się nią cieszyć!

Danziger Heimatkalender 1926


Miro

[Miro]

Oprócz modelu Żurawia w muzeum w Monachium znajduje się jeszcze jeden bardzo ważny model z Gdańska, a mianowicie wiatrak.
Niestety obecnie ginące drewniane wiatraki, których konstrukcja bez wątpienia pozostała niezmieniona od czasów zakonu,
należy uznać za charakterystyczny zabytek kultury w delcie Wisły i Nogatu.
Dzięki nim zakon rycerski i inni pionierzy po nim zdołali przekształcić ogromne obszary wodne i bagienne w żyzne pola uprawne.
Konstrukcja tych napędzanych wiatrem młynów wodnych, których koło przypomina formę stosowaną od wieków na Wschodzie,
była tak doskonała, że są one arcydziełami w najprawdziwszym tego słowa znaczeniu.

Danziger Heimatkalender 1927


Miro

[Miro]

Gdańska Kogga z bursztynu.
Jako dowód na to, że niegdyś słynny przemysł bursztynowy w Gdańsku ponownie ożył, Państwowa Manufaktura Bursztynu w Gdańsku i Królewcu zamówiła w swoich warsztatach model gdańskiej kogi z bursztynu z około 1600 roku. To niezwykle cenne i wyjątkowe dzieło sztuki jest obecnie wystawiane w Państwowym Muzeum w Oliwie przez około cztery tygodnie, aby jak najszersza publiczność w Gdańsku mogła przekonać się o możliwościach współczesnego rzemiosła artystycznego w tej dziedzinie.
Łódź została wykonana według starych modeli i zdjęć. Szkielet kadłuba wykonany jest z drewna klejonego i został wykonany przez mistrza stolarskiego Deckert z Gdańska, a następnie złożony z pojedynczych drewnianych skrzynek, które zostały pokryte bursztynem, a następnie pokryte drewnem. Pokład i starannie wykonane elementy strzelnicze są wykonane z prawdziwego bursztynu naturalnego. Dolna część do linii wodnej składa się z bursztynu kostnego,
natomiast górna część jest złożona z bursztynu bastardowego. Na szczególną uwagę zasługują rzeźby na rufie i relingu oraz figura dziobowa. Kolejnym przykładem kunsztu artystycznego jest wykonane żagli.
Zostały one zrobione z bardzo cienkich, podwójnie klejonych płatków, dzięki czemu w prześwitującym świetle powstaje wspaniały efekt kolorystyczny.
Na grocie herb Gdańska z jaśniejszego bursztynu kostnego jest wkomponowany w mozaikę z ciemniejszego bursztynu bastardowego.

Danziger Sontags Zeitung 1931.06.28 nr 26

Miro

[pumeks]

Fajnie, ale kogi były jednomasztowe i w 16. wieku już ich raczej nie używano.
Ten statek ze zdjęcia (niezbyt czytelnego) to raczej galeon, ewentualnie późna wersja karaki.

[Miro]

[Miro]

Model statku „Peter von Danzig”

w skali 1:50, wykonany według projektu w stoczni w Gdańsku przez technika Hilse.
Wymiary:

długość całkowita: 1040 mm.
długość kadłuba: 880 mm.
wysokość burty: w środkowej części 200 mm,
z przodu 320 mm,
z tyłu 290 mm.
szerokość: 230 mm.
zanurzenie: 100 mm.


Prezent honorowy miasta hanzeatyckiego Gdańska z okazji nadania honorowego obywatelstwa marszałkowi Rzeszy w dniu 12.01.1943 r.


Miro

[pumeks]

[Miro]

Jeszce jeden model „Peter von Danzig” .
Jest to eksponat z muzeum "Haus Hansestadt Danzig Lübeck".


Miro

[Miro]

Tramwaj
MOJA WIELKA MIŁOŚĆ
autor Dietricha Scheelje
1965 rok

Który chłopiec nie odpowie na pytanie, że chce zostać maszynistą lub kapitanem?
Rzeczywiście, branża kolejowa, morska i lotnicza oferują mnóstwo możliwości zatrudnienia w zakresie rozrywki i rekreacji,
z których dorośli nie są wcale wykluczeni. Wręcz przeciwnie, całe gałęzie przemysłu żyją z tego, że poprzez ciągłe wprowadzanie nowych produktów gotowych, zestawów konstrukcyjnych i modeli do składania budzą i wspierają tzw. hobby. Wszystko jest tu bardzo ułatwione.
Ponadto istnieje obszerna literatura poświęcona tym obszarom zainteresowań.
Natomiast „tramwaje jako hobby” nie cieszą się żadnym zainteresowaniem. Co można z nimi zrobić? Nie można z nich tworzyć długich pociągów ani nic ładować, nie ma nawet dostępnych planów konstrukcyjnych.
Moje zainteresowanie „elektryczką” wynika prawdopodobnie z faktu, że urodziłem się w 1923 roku w Gdańsku, którego przedsiębiorstwo komunikacyjne dysponowało szczególnie pięknymi i zadbanymi wagonami. Już od najmłodszych lat lubiłem obserwować ruch uliczny i kolejowy z wysokiego balkonu
przy ul. Korzennej. Widok rozciągał się przez most Irrgartenbrücke do Bramy Oliwskiej, a dalej ponad drzewami wielkiej alei aż do kościoła Christuskirche
w Wrzeszczu. Po drugiej stronie widać było Jakobstor i Kassubischen Markt, gdzie również kursowały tramwaje. Początkowo były one pomalowane na żółto
i miały drążek rolkowy przy przewodzie trakcyjnym. Następnie wagony pomalowano na kolor kości słoniowej i wyposażono w nowe nożycowe pantografy.
Wraz z rozbudową sieci torów pojawiło się również wiele nowych typów wagonów. Wszystko to śledziłem z zapałem i wkrótce znałem cały tabor według serii numerów i innych szczegółów. Przebieg dawno już zlikwidowanej linii miejskiej przez Targ Rybny zrekonstruowałem na podstawie haków do mocowania przewodów trakcyjnych, które pozostały w ścianach domów.
Znajome było mi buczenie silników, odgłosy jazdy osi i dzwonki. Z zawiązanymi oczami potrafiłem rozpoznać, który tramwaj właśnie przejeżdżał,
ponieważ u nas prawie każda linia miała swój własny typ. Po wojnie, kiedy znalazłem się na Zachodzie, długo nie mogłem zapomnieć o naszym dobrym tramwaju. Z trudem zdobyłem serię zdjęć i wykonałem rysunki. W 1960 roku podjąłem decyzję, że w wolnym czasie odtworzę wszystkie typy wagonów
z Gdańska z lat 1939-1941 w skali 1:50 jako modele.
Jako materiały użyłem przede wszystkim tworzyw sztucznych, kartonu, drutu stalowego, lakierów i celulozy do wykonania szyb. Wnętrze powstało z pamięci. Pomyślano o wszystkim, np. o drzwiach przesuwnych, regulowanych kierunkowskazach, ruchomych pobieraczach prądu, wycieraczki, sprzęgi sprężynowe, sterowane osie itp. Zakupiono tylko zestawy kołowe. Na zewnętrznych ścianach wagonów widnieje czerwone godło z dwoma lwami. W celu ich przechowywania zbudowałem jeszcze 5-torową, składaną halę wagonową z przednim dziedzińcem i rozjazdami. W tej zajezdni można teraz manewrować
i przygotowywać wagony dla wszystkich ważnych linii.

Przywołuje to wiele wspomnień.

Na koniec chciałbym jeszcze wspomnieć, że od lat utrzymuję kontakt z innymi miłośnikami tramwajów z Gdańska, reprezentującymi różne zawody.
Zbieramy zdjęcia i stare raporty, a także staramy się rzucić światło na początki z około 1872 roku. Sporządziliśmy już listę całego taboru wagonów od tamtych lat.
Tramwaj w Gdańsku powinien nadal jeździć w naszej pamięci. Temu celowi służyła również moja trzyletnia praca.

[Miro]

Dietrich Scheelje

Model zajezdni przypominający prawą halę na Łakowej przed przebudową w1927 roku.
Od lewj model seri 300 z 1930 roku z wejściem niskopokładowm,
Maximum nr 154,
Heubuder 253,
Ring 274,
Neufahrwasser typ 287?

Miro

[pumeks]

[Krzysztof]

[Miro]

Z serii 245 rok produkcji 1927 to jest
Heubuder.

Miro

[Krzysztof]

[pumeks]

Nazwa Heubuder jest bardziej poprawna. Ten typ wagonów silnikowych zbudowano do obsługi nowej linii do plaży w Stogach (Heubude).
Polscy powojenni tramwajarze nazwali je Bergmanami ze względu na zainstalowane w części pojazdów tej serii urządzenia elektryczne firmy Bergman (z widoczną nazwą producenta).